• start e-cultuur
• beleidskader
• regelgeving
• projecten
• publicaties
• studiedagen
• onderzoek en ontwikkeling
• links

• toegankelijkheidsverklaring

Cultureel ErfgoedStandaarden Toolbox (CEST)

CEST staat voor Cultureel ErfgoedStandaarden Toolbox (nieuw venster). Het project heeft tot doel de erfgoedinstellingen in Vlaanderen wegwijs te maken in het gebruik van standaarden bij het creëren, beheren en toegankelijk maken van digitale collecties. Een van de resultaten is CESTbasic, een set van standaarden die minimaal vereist zijn voor de kwaliteitsvolle uitvoering van een digitaliseringsproject.

	eindrapport en brochure CEST expertise stuurt project CEST verder aan	project CEST peilt naar oordeel van experts en erfgoedprofessionals project CEST brengt erfgoedstandaarden in kaart

Eindrapport en brochure CEST

Sinds februari 2010 staat CEST (Cultureel ErfgoedStandaarden Toolbox) voor een project dat tot doel heeft de erfgoedinstellingen in Vlaanderen wegwijs te maken in het gebruik van standaarden bij het creëren, beheren en toegankelijk maken van digitale collecties. De resultaten van het CEST-project werden ondertussen verwerkt in een eindrapport en een brochure (nieuw venster). Beide publicaties zijn nu ook online raadpleegbaar via de CEST-wiki (nieuw venster).

Expertise stuurt project CEST verder aan

Begin juni vonden in Faro de eerste CEST-expertmeetings plaats. Drie maal boog een kleine groep deskundigen zich over een achttal use cases: praktijkvoorbeelden van digitaliseringsprojecten, waarin aan de hand van een beknopt stappenplan de relevante erfgoedstandaarden worden opgesomd.

Deze expertgroepen werden samengesteld met vertegenwoordigers uit verschillende erfgoedsectoren (bibliotheek, archief, museum, audiovisuele sector). Daarnaast werd rekening gehouden met aanwezige ervaring in verschillende vakgebieden zoals duurzaamheid, ontsluiting of uitwisselingsstandaarden. Er werd gekozen voor kleine groepen van circa zes personen, zodat een optimale interactie mogelijk was.

In de eerste expertmeeting werd het thema Interoperabiliteit behandeld: dit betreft het geheel van standaarden die ervoor zorgen dat data niet 'opgesloten' blijven in een website  of database. De tweede expert meeting viel onder de noemer Beschrijvende (metadata)standaarden, en betrof het geheel van standaarden die ervoor zorgen dat objecten of bronnen eenvormig beschreven worden en daardoor beter vindbaar zijn. Een derde - en voorlopig laatste - bijeenkomst werd georganiseerd rond het thema Audiovisuele collecties en betrof het geheel van standaarden die de opslag, bewaring en ontsluiting van beeld, video en geluidsbestanden regelen.

Tijdens het beperkte tijdsbestek van de meetings werd zeer veel relevante informatie verzameld. Het bijeenbrengen van een kleine groep experts blijkt een efficiënte, werkbare formule die in de toekomst mogelijk herhaald zal worden. De verslagen van de expertmeetings (nieuw venster) zijn beschikbaar op de website van het project CEST.

Na een eerste requests for comment wordt de website verder verrijkt met aanvullingen, meningen en opmerkingen van een groeiende groep erfgoedwerkers en experts. Deze wiki blijft publiek toegankelijk: ook andere belangstellenden kunnen verder aan de discussie deelnemen.

Project CEST peilt naar oordeel van experts en erfgoedprofessionals

Op basis van diepte-interviews met ergoedorganisaties en een analyse van internationale voorbeelden werden tijdens de eerste projectfase de belangrijkste standaarden in kaart gebracht. Door middel van use cases (praktijkvoorbeelden) zijn de standaarden nu ook in een context geplaatst. Elke use case beschrijft aan de hand van een beknopt stappenplan de relevante standaarden. Er werden use cases uitgeschreven voor het beschrijven van erfgoedcollecties, het digitaliseren van verschillende informatiedragers, het publiceren van gedigitaliseerd materiaal en de duurzame opslag ervan. Organisaties kunnen deze gebruiken als checklist bij de voorbereiding of uitvoering van hun digitaliseringsprojecten.

In de use cases wordt onderscheid gemaakt tussen minimale eisen, waaraan elk digitaliseringsproject zou moeten beantwoorden, en aanbevelingen, die de kwaliteit van een digitaliseringsproject aanzienlijk verbeteren. De voorgestelde sets van minimale eisen en aanbevelingen worden in de volgende fase voorgelegd aan het kritische oordeel van experts en erfgoedprofessionals.

Begin juni starten hiervoor rondetafelgesprekken, waar deskundigen zich buigen over de voorgestelde uses cases en de daaraan verbonden standaarden. Deelnemers van deze expertmeetings zullen de use cases verder aanvullen en de grens tussen aanbeveling en minimale eis beoordelen. De weerslag van deze rondetafelgesprekken zal op de projectwebsite gepubliceerd worden.

Parallel worden ruim honderd experts en erfgoedwerkers rechtstreeks aangesproken om hun mening te geven over de geformuleerde voorstellen. Met deze requests for comment wordt getracht een bredere discussie op gang te brengen. Commentaar kan rechtstreeks ingevoerd worden op de website, die opgevat is als een wiki. Deze wiki is overigens publiek toegankelijk: ook andere belangstellenden kunnen vrij deelnemen aan de discussie.

De resultaten worden verwerkt in een eindrapport dat in het najaar zal worden voorgesteld aan de erfgoedsector.

Project CEST brengt erfgoedstandaarden in kaart

Digitalisering en digitaal ontsluiten van erfgoedcollecties is al lang geen pionierswerk meer. Bibliotheken, archieven, musea, heemkundige kringen, onderwijsinstellingen, documentatiecentra of privé-personen - bijna allen zijn ze sinds lang of onlangs begonnen met het digitaal beschrijven of digitaliseren van een deel van hun collectie.

Bij het opstarten van een digitaliseringsproject moeten soms lastige keuzes gemaakt worden: welke kenmerken moet je vastleggen wanneer je een archief of boekencollectie digitaal inventariseert? Waar vind je een bruikbare trefwoordenlijst? Aan welke eisen moet de software waarmee je je collectie ontsluit voldoen? Op welke resolutie moet je een scanner instellen? En moet je de scans echt als tiff-bestanden bewaren?
Nadien is bij de publicatie van de collectie op een website de vindbaarheid een belangrijk aandachtspunt: hoe zorg je ervoor dat alles gemakkelijk doorzoekbaar is voor zowel de gewone als de professionele gebruiker? Steeds meer worden gegevens uit verschillende databases in een groter geheel bij elkaar gebracht. Europeana, de portaalsite die toegang verschaft tot de digitale collecties van Europese cultureel erfgoedinstellingen, is hiervan een voorbeeld. Als je beschrijvingen op een website wil publiceren, hoe zorg je er dan voor dat de data eenvoudig van het ene systeem naar het andere kunnen worden overgebracht? En zelfs als je hier nog niet aan toe bent, hoe bereid je je er dan op voor? Soms moeten er keuzes gemaakt worden waarvan de gevolgen nog moeilijk te overzien zijn. 

CEST wordt uitgevoerd door Packed (nieuw venster) en eDavid (nieuw venster) in opdracht van het Agentschap Kunsten & Erfgoed (nieuw venster) van de Vlaamse overheid. Het project zal uitgevoerd worden in nauwe samenwerking met Digitaal Erfgoed Nederland (DEN) (nieuw venster). Het project heeft als doelstelling duidelijkheid te verschaffen over “welke standaarden er prioritair van toepassing zijn voor de archivering, de ontsluiting en de uitwisseling van digitale archivalische, documentaire, audiovisuele en museale objecten en objectrepresentaties.” Op korte termijn zal CEST een shortlist van standaarden publiceren. De samenstelling gebeurt in nauwe samenwerking met experts en gebruikers uit het erfgoedveld. Met deze lijst worden de minimale eisen vastgelegd waaraan een digitaal erfgoedproject moet beantwoorden. Het Agentschap Kunsten en Erfgoed kan deze set ook hanteren om projecten die met de financiële steun van de Vlaamse overheid tot stand komen te evalueren.

De 'basislijst' wordt kort na de zomer 2010 gepubliceerd. Het project CEST loopt dan af, maar dit einde moet beschouwd worden als een voorlopig einde: op langere termijn wil dit project uitgroeien tot een ruim organisatiekader waarin (aanbevolen) standaarden worden geëvalueerd.