Overgewicht is te wijten aan een onevenwicht tussen  de energie-inname en het energieverbruik.

Factoren die daartoe bijdragen:

• slechte voedingsgewoonten (“fast food”)
• te weinig beweging (te weinig sport, auto, TV, computer)
• genetische aanleg
• psychologische factoren

 Gevolgen:

• lichamelijke: kortademigheid, gewrichtspijnen, metabole storingen, huidproblemen
• psychologische: laag zelfbeeld, gedragsproblemen, depressiviteit
• overgewicht op kinderleeftijd geeft een verhoogd risico op overgewicht op volwassen leeftijd

Men spreekt van obesitas als het overgewicht 20 % of meer is. 

Gewicht verliezen wordt mogelijk als het calorieverbruik hoger is dan de calorie-inname.

Kinderen kunnen hun voedingsgewoonten aanpassen door vetrijke snacks en tussendoortjes af te bouwen en meer fruit en groenten te eten.
Bij de behandeling van obesitas op lange termijn is diëten alleen niet voldoende, maar moet het verbeteren van de voedingsgewoonten gecombineerd worden met een verhoging van de fysieke activiteit. 

Niet elke vorm van beweging leidt tot gewichtsverlies. Om calorieën te verbranden moeten volgende criteria in acht genomen worden: 

• activeren van grote spiergroepen

• het lichaam over een afstand verplaatsen

• matige intensiteit

• relatief lange duur (30 tot 45 minuten)

• dagelijks

Activiteiten die hiervoor in aanmerking komen zijn: wandelen, joggen, fietsen, zwemmen, dansen, schaatsen, skaten, …
De nadruk moet liggen op het verbranden van calorieën en niet op de intensiteit van de inspanning. Bij twee kilometer wandelen wordt een bepaalde hoeveelheid energie verbruikt, onafhankelijk van de snelheid waarmee men wandelt. Bij trager wandelen duurt dit gewoon langer.
Inspanningen van lichte tot matige intensiteit zijn voor kinderen met overgewicht het meest geschikt.

 Tabel 1: activiteitenlijst 

Opdat fysieke activiteiten zouden kunnen concurreren met televisiekijken of computerspelletjes spelen, moeten ze als plezierig worden ervaren. Dit vereist:

• afwisseling en creatief omspringen met spel- en bewegingsvormen

• activiteiten in groep met andere kinderen met obesitas

• niveau aangepast aan hun mogelijkheden

• rekening houden met hun beperkingen

• rekening houden met hun voorkeur voor bepaalde sportdisciplines

Naast het volgen van een bewegingsprogramma moet minstens evenveel aandacht gaan naar het integreren van meer beweging in het dagelijks leven. Huishoudelijke klusjes, zoals stofzuigen, afwassen, bedden opmaken, in de tuin werken, … kunnen als fysieke activiteit gewaardeerd worden. Een actieve levensstijl houdt verder in: 

• zich te voet of per fiets verplaatsen naar school, winkel, hobby

• de trap nemen in plaats van de lift

• minder tijd aan sedentaire bezigheden besteden

In het aanmoedigen tot bewegen spelen ouders een belangrijke rol:

• als voorbeeld: kinderen met sportieve ouders sporten ook meer

• aan sporten in gezinsverband ervaren kinderen veel plezier

• door interesse te tonen voor de sportieve bezigheden van hun kinderen

Het is belangrijk dat het kind een zo breed mogelijke ondersteuning krijgt van ouders, familie, school, medische begeleiders. Deze begeleiding mag niet stoppen wanneer het streefgewicht bereikt is, maar moet de aanzet zijn tot een permanente gedragswijziging ten aanzien van beweging.

Tabel 2: mogelijkheden om beweging te integreren in het gezinsleven

Referenties:

Braet C. & Van Winckel M. (eds) (2001). Behandelingsstrategieën bij kinderen met overgewicht.; uitgegeven bij Bohn Stafleu Van Loghum, Diegem; hoofdstuk 7; Verhogen van fysieke activiteit; bewegingsprogramma’s en richtlijnen; De Bourdeaudhuij I. en Deforche B.; p74-95.

 Dit boek kan besteld worden via volgende link: > http://www.bsl.nl/webwinkel/index.asp?tpdm=00102673