|
|
 |
| Tips om gezond te sporten |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Triade van de vrouwelijke atlete
|
Inleiding
Sport is gezond. Het is evident dat lichaamsbeweging ook bij vrouwen zowel het lichamelijk als het geestelijk welzijn bevordert. Regelmatige sportbeoefening doet zowel de levensverwachting als de levenskwaliteit stijgen.
Anderzijds houdt, in het bijzonder intense sportbeoefening op hoog niveau, het risico in op het krijgen van een of meerdere stoornissen van de zogeheten “triade van de vrouwelijke atlete”. Het gaat hierom eetstoornissen, amenorroe en osteoporose.
Triade van de vrouwelijke atlete
1) Eetstoornissen: Sporttakken waarbij een laag lichaamsgewicht voordeel biedt zijn de risicosporten om eetstoornissen te ontwikkelen. Het gaat dan vooral om uithoudingssporten o.m. lopen, zwemmen, fietsen; sporten ingedeeld in categorieën volgens lichaamsgewicht zoals gevechtsporten en roeien; sporten met subjectieve quotering zoals ballet, keurturnen , kunstschaatsen... . Een prepuberaal uitzicht of extreme slankheid zijn hier een hoge succesfactor.
2) Amenorroe: Sporten op niveau verreist zware training. Bij topsport betekent dit training vanaf zeer jonge leeftijd. Dit kan bij vrouwelijke atletes leiden tot gynaecologische stoornissen, zoals een verlate pubertijd en een onregelmatige of zelfs een uitblijvende menstruatie. Een sportvrouw met een eetpatroon van een inactief persoon zal aan energietekort leiden met het risico op amenorroe. Waar dit vroeger als positief werd ervaren, een soort graadmeter voor voldoende hoge trainingsintensiteit en – volume’ weet men nu dat menstruatiestoornissen helemaal niet zo onschuldig zijn.
3) Osteoperose: Menstruatiestoornissen veroorzaakt door een dieet dat niet aangepast is aan zware training kan vroegtijdig verlies van botmassa of osteoperose tot gevolg hebben.
Een normale gezonde vrouw bereikt de grootste botmassa op de leeftijd van 18 tot 25 jaar. Een gedoseerde fysieke belasting tijdens haar jeugd heeft een positieve invloed om deze maximale waarde te bereiken. Boven de leeftijd van 25 jaar neemt de botmassa heel geleidelijk terug af. Na de menopauze versnelt de afname dan weer beduidend meer. Bij een intensief trainende atlete kan door de verlaging van de oestrogeenspiegel door amenorroe de opname van calcium uit de voeding verminderen. Calcium is noodzakelijk om zenuwgeleiding en hartsamentrekking te laten functioneren. Het lichaam gaat dus automatisch haar noodzakelijke voorraad putten daar waar hij voldoende aanwezig is nl. in het skelet. Het gevolg is osteoporose , wat zich manifesteert in botbreuken en stressfracturen.
Volgende symptomen mogen als alarmerend beschouwd worden: vermoeidheid, depressie, bloedarmoede, stressfracturen, bloeddrukproblemen, lage lichaamstemperatuur, vergroting van de oorspeekselklier, droge huid, eeltplekken op de vingers als gevolg van de druk van de tanden tijdens het geforceerd braken, erosie van het tandemail en maag- en darmklachten.
De triade is duidelijk een maatschappelijk nog te weinig erkende problematiek. Vroegtijdige opsporing is essentieel daar de behandeling in een vergevorderd stadium heel moeilijk is. Zelfs fatale gevolgen behoren tot de mogelijkheid.
Hoewel de problematiek het frequents voorkomt bij topatletes, mag het probleem evenmin onderschat worden bij alle vrouwen, die geregeld aan sport doen. Een serieuze risicogroep vormt hier de vrouw werkzaam in (beroeps) sectoren waarin de slanke lijn als norm geldt.
Het onrealistisch (en zelfs ongezonde) ideaalbeeld van de superslanke vrouw dat ons vandaag door de media wordt opgedrongen speelt hierbij zeker geen positieve rol.
Behandeling
De behandeling van de triade vraagt een multidisciplinaire aanpak. Samenwerking tussen sportarts, gynaecoloog, voedingsdeskundige en psycholoog is van groot belang. De begeleiding bij het opbouwen en het aanhouden van een gezond en aan de fysieke activiteit aangepast eetpatroon is essentieel.
Gewoonlijk bestaat de behandeling uit het aanpassen van het dieet in functie van de beoefende sporttak en eventueel ook het aanpassen van de trainingsintensiteit. Als dit niet voldoet kunnen oestrogeen en calciumsupplementen tot op zekere hoogte soelaas bieden. Volledig herstel van de botmassa is er echter nooit.
Over het ideale gewicht van een sportvrouw bestaat momenteel nog geen duidelijkheid. Bovendien is het sterk verschillend van sporttak tot sporttak. De bekende Body Mass Index wordt vaak aangehaald, maar is bijvoorbeeld al ongeschikt voor duursportsters. Een ander uitgangspunt is vertrekken van de gemiddelde kenmerken van het deelnemersveld in een specifieke sporttak. Hier beschikt men echter over onvoldoende gegevens om een betrouwbare norm te bekomen. Best lijkt voorlopig op gezond verstand gebaseerde ondervinding: optimaal functioneren betekent dat alle vitale lichaamsfuncties ongestoord zijn en dat de atlete niet frequent ziek of geblesseerd is.
Preventie
Vermits de behandeling van de atlete die lijdt aan de triade zeer complex en moeilijk is kan het belang van preventie niet genoeg benadrukt worden.
Bij enig vermoeden van één van de componenten van de triade bij een sportster zou onmiddellijk naar meerdere componenten gezocht moeten worden.
Atletes mogen nooit onder druk gezet worden om gewicht te verliezen. Sensibiliseren van zowel de atlete als haar omgeving kan hier heel veel onheil voorkomen.
|
|
|
|
|
|
|
