|
|
 |
|
Tips om gezond te sporten |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Melkzuur
|
Melkzuur (synoniem: lactaat) is
een stof die in de spieren gevormd wordt. Het is de
afvalstof van het anaėrobe lactische energiesysteem.
(zie energiesystemen).
Ze wordt voornamelijk gevormd bij maximale
inspanningen van een 10 tal seconden tot enkele
minuten. Ook in rust is melkzuur in het bloed
aanwezig (gemiddeld in een concentratie van ca 1
mMol/l).
Ondanks het feit dat melkzuur in de
spier gevormd wordt, wordt bij melkzuurbepalingen om
praktische redenen voornamelijk gewerkt met
melkzuurconcentraties in het bloed. De
melkzuurconcentraties worden meestal uitgedrukt in
millimol per liter (mMol/liter).
Anaėrobe drempel
Melkzuur wordt in de sportgeneeskunde
voornamelijk gebruikt om de zogenaamde anaėrobe
drempel te bepalen. Deze
anaėrobe drempel of overslagpols (of omslagpunt)
wordt gedefinieerd als die werkintensiteit waarboven
melkzuur zich begint op te stapelen in de spier en
het bloed. Deze ophoping ontstaat door het feit dat
de afvoer van het melkzuur de aanmaak niet meer kan
volgen. Deze anaėrobe drempel vormt dus de overgang
van de aėrobe naar de anaėrobe lactische
energielevering. Hoe later een atleet deze drempel
bereikt, hoe beter zijn uithoudingsvermogen.
Inspanningen onder de anaėrobe drempel
kunnen geruime tijd (minstens 45 minuten)
volgehouden worden, terwijl inspanningen met een
intensiteit boven deze drempel snel gestaakt moeten
worden. Door de melkzuuropstapeling neemt de
zuurtegraad van het bloed en de spieren immers toe,
wat de prestaties negatief beļnvloedt.
Bloedafname aan oorlel
of vingertop
De melkzuurconcentratie in het bloed kan
vrij eenvoudig bepaald worden. Meestal gebeurt de
bloedafname ter hoogte van de oorlel of de
vingertop. Nadat de oorlel is ingewreven met een
opwarmende zalf, volstaat meestal 1 prikje in het
oor om het volgend uur moeiteloos bloedstaaltjes te
kunnen blijven afnemen. De afnamen gebeuren volledig
pijnloos bij middel van een capillair buisje dat
tegen het kleine wondje gehouden wordt en waarbij de
bloeddruppel in het buisje wordt gezogen. Om een
melkzuurconcentratie in het bloed te bepalen
volstaat 20 ą 25 microliter bloed.
De inspanningsproef en
de curve
De anaėrobe drempel, die erg belangrijk
is om de juiste intensiteit van een training te
bepalen, moet op een zo sportspecifiek mogelijke
manier bepaald worden. Een loper op een loopband of
op een atletiekpiste, een fietser op een fiets, een
zwemmer in het zwembad… .
Voor alle inspanningsproeven geldt één
principe: geleidelijk aan wordt de
inspanningsintensiteit opgedreven en aan het einde
van elke inspanningstrap, die minstens 3 minuten
duurt, wordt de hartfrequentie bepaald en wat bloed
afgenomen ter hoogte van de oorlel of de vingertop.
Op het einde van zo’n inspanningstest
verkrijgt men dan een curve die er als volgt
uitziet:
Figuur 1: voorbeeld van een melkzuurcurve
Op de Y-as (verticale as) geeft men
steeds de melkzuurconcentratie in het bloed weer
terwijl op de X-as (horizontale as) de
hartfrequentie of de inspanningsintensiteit kan
weergegeven worden.
Factoren die deze
curve beļnvloeden zijn:
- het testprotocol
Afhankelijk van het gebruikte
inspanningsprotocol, verschillen de bekomen
grafieken. Om vergelijkingen te maken moet
dus steeds hetzelfde protocol gebruikt
worden.
- de sportspecificiteit van de test
Het spreekt vanzelf dat een
loper zeer zwak zal scoren op een
ergometerfiets, terwijl een fietser op een
loopband er ook maar beroerd zal uitkomen.
- de koolhydraatstatus
Het feit
of de atleet de test doet met volle
energiereserves (normale koolhydraatrijke
voeding, geen zware inspanningen in de
laatste dagen voor de test) of lege
energiereserves (zware inspanning dag voor
de test, weinig gegeten), zal de
melkzuurcurve aanzienlijk beļnvloeden. Bij
een inspanningstest met ”lege
energiereserves” verschuift de curve immers
naar onder. Er is als het ware geen
glycogeen voorhanden om melkzuur via de
anaėrobe energielevering te vormen.
Wanneer de 4mMol-drempel gebruikt wordt
geeft dit een vals beeld voor de atleet met
“lege energiereserves”. Deze atleet zal
zwaar overschat worden. Het is dan ook
belangrijk om voor zo’n inspanningstest
steeds de training 2 ą 3 dagen af te bouwen
en een koolhydraatrijke voeding te blijven
gebruiken.
Figuur 2: de invloed van de koolhydraatstatus
op de melkzuurcurve
-
de doseringsmethode
De bekomen
melkzuurconcentratiewaarden verschillen
naargelang de gebruikte laboratoriummethode
om de concentraties te bepalen.
Om twee melkzuurtesten te vergelijken
gebeuren deze dus best steeds in totaal dezelfde
omstandigheden.
|
|
|
|
|
|
|
